Transparentność procedur – teskt wprowadzający

Home / Transparentność procedur / Transparentność procedur – teskt wprowadzający

Transparentność procedur – teskt wprowadzający

Transparentność w nauce i szkolnictwie wyższym

Obywatele Nauki apelują o zwiększenie transparentności procedur w nauce i szkolnictwie wyższym. Wierzymy, że przejrzyste i sprawiedliwe procedury nie tylko przyczyniają się do wyższego poziomu badań naukowych i podniesienia standardów, lecz czynią karierę naukowo-akademicką w Polsce bardziej atrakcyjną dla młodych, ambitnych ludzi.

Dlatego też pragniemy przedstawić kilka propozycji rozwiązań mających doprowadzić do zwiększenia transparentności procedur na polskich uczelniach.

1. W pełni otwarte konkursy.

Obywatele Nauki z satysfakcją odebrali postanowienia znowelizowanej ustawy o szkolnictwie wyższym, obligujące uczelnie do zatrudniania pracowników wyłącznie w drodze konkursów oraz ogłaszania konkursów na stronach internetowych uczelni i ministerstwa. Uważamy jednocześnie, że nie jest to działanie wystarczające. Chcielibyśmy poddać pod dyskusję pomysł zmian w systemie konkursów zatrudnieniowych. Proponujemy wprowadzenie ogólnopolskiego katalogu dziedzin (np. na postawie kategorii dyscyplin stosowanych przez NCN), w których uczelnie i instytuty naukowe będą mogły ogłaszać konkursy. Pozwoli to uniknąć konkursów o bardzo wąsko zdefiniowanych kryteriach, pisanych pod konkretnego pracownika bądź absolwenta. Informacje o ogłaszanych konkursach powinny być podawane do publicznej wiadomości na co najmniej 3 miesiące przed ich zamknięciem. Ocena kandydatów na stanowiska naukowo-akademickie powinna opierać się m.in. na systemie merytorycznych recenzji. W zależności od dziedziny, mogą przygotowywać je eksperci również spoza Polski (w wypadku nauk ścisłych, przyrodniczych, technicznych, medycznych, społecznych) bądź z innych polskich uczelni (w wypadku nauk humanistycznych i nauk o sztuce).

2. Transparentne zasady oceny dorobku pracowników naukowych.

Kwestia ocen okresowych pracowników naukowych jest w Polsce regulowana przez zarządzenia władz jednostek akademickich. Postulujemy podjęcie dyskusji nad kształtem i istotą systemu oceny dorobku naukowego. Kryteria oceny powinny z pewnością obejmować jakość publikacji naukowych; w przypadku nauk humanistycznych i społecznych również ocenę monografii. Jednocześnie uważamy, że ocena pracownika nauki nie może sprowadzać się do wyliczania liczby publikacji i indeksu cytowań. W przypadku pracowników naukowo-dydaktycznych konieczne jest dowartościowanie osiągnięć dydaktycznych oraz działalności na rzecz popularyzacji nauki.

3. Transparentne zasady przyznawania stopni i tytułów naukowych.

Obywatele Nauki uważają obecne zasady przyznawania tytułów naukowych za dalece niesatysfakcjonujące i nazbyt arbitralne. Kolejne doniesienia prasowe o tytułach naukowych zdobytych z pogwałceniem zasad etyki przekonują nas, że konieczne jest wprowadzenie bardziej przejrzystych kryteriów w tym zakresie. Postulujemy zatem: opracowanie dla każdej dziedziny nauki jasnych warunków, których spełnienie uprawniać będzie do rozpoczęcia przewodu doktorskiego, wszczęcia postępowania habilitacyjnego oraz postępowania o nadanie tytułu profesora (np. liczba oraz status publikacji, udział w projektach badawczych, odbycie staży itp.). Uważamy za potrzebne zwiększenie roli zewnętrznych recenzji w przewodach doktorskich i postępowaniu habilitacyjnym oraz w postępowaniu o nadanie tytułu profesora. Apelujemy o wprowadzenie zasady pełnej dostępności w sieci, w domenach publicznych rozpraw doktorskich dopuszczonych do publicznej obrony oraz wykazów dorobku osób ubiegających się o nadanie stopnia doktora habilitowanego bądź tytułu profesorskiego wraz z ich recenzjami.

4. Transparentny system przyznawania grantów badawczych.

Obywatele Nauki doceniają starania NCN i NCBiR prowadzące do stworzenia przejrzystego systemu ocen wniosków grantowych. w którym decydującą rolę odgrywają merytoryczne recenzje, w tym przygotowane przez badaczy zagranicznych. System ten – od lat stosowany przez Fundację na Rzecz Nauki Polskiej – uważamy za warunek sprawiedliwej oceny wniosków grantowych.

Jednocześnie dostrzegamy mankamenty obecnego systemu przyznawania grantów, wynikające m.in. z prób unikania konfliktu interesów, ustalania karencji dla najsłabszych aplikacji itd. Proponujemy podjęcie dyskusji nad kryteriami, na których podstawie dokonywane są oceny wniosków. Uważamy, że kompetencje powołanych ekspertów oraz recenzentów winny odpowiadać powierzonym im funkcjom i być podawane do publicznej wiadomości. Jawność procedur i ich czytelność to fundamenty zaufania naukowców do instytucji i systemu grantowego w Polsce!

 

Jednocześnie pragniemy zwrócić uwagę na kwestię ewentualnej dyskryminacji wiekowej w polityce grantowej. Sprawnie działające systemy naukowe (np. USA, Kanada, Wielka Brytania, Niemcy) opierają się na zespołach prowadzonych przez doświadczonych badaczy. W systemie grantowym istniejącym obecnie w Polsce większość środków przeznacza się natomiast na bezpośrednie dotacje dla doktorantów, studentów czy post-doców do 35 lat. Najbardziej produktywni naukowo badacze w wieku 35-45 lat, ale bez tytułów profesorskich, nie znajdują swojego miejsca w tym modelu finansowania nauki i w konsekwencji nie mają możliwości realizacji większych projektów badawczych. Postulujemy proporcjonalne rozłożenie mechanizmów finansowania badań naukowych wśród wszystkich grup wiekowych, bez popadania w skrajności. Ślepe wspierania wyłącznie młodych nie jest lekarstwem na uzdrowienie nauki w Polsce.

 

Contact Us

We're not around right now. But you can send us an email and we'll get back to you, asap.