Spotkanie z Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego Barbarą Kudrycką – sprawozdanie

Home / Aktualności / Spotkanie z Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego Barbarą Kudrycką – sprawozdanie

Spotkanie z Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego Barbarą Kudrycką – sprawozdanie

 4 kwietnia br. w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego, na zaproszenie Pani Minister Barbary Kudryckiej odbyło się spotkanie, w którym uczestniczyli przedstawiciele ON (prof. Wojciech Bal, dr hab. Marcin Grynberg, dr Anna Muszewska, dr Łukasz Niesiołowski-Spanò, dr Aneta Pieniądz).

Spotkanie było poświęcone szeroko rozumianym problemom nauki w Polsce. Członkowie Obywateli Nauki przedstawili założenia ruchu, podkreślając, że nie jest on reprezentacją żadnej określonej grupy interesów w środowisku naukowym, lecz skupia osoby, które podzielają przekonanie o potrzebie poprawy systemu nauki w Polsce oraz które łączy wspólny kodeks wartości określony w dokumentach programowych ruchu.

Pani Minister wiele uwagi poświęciła modelowi kariery młodych naukowców i ograniczeniom, które z jej punktu widzenia blokują możliwości awansu naukowego tej grupy badaczy. Za sukces ministerstwa uznała wprowadzenie systemu grantowego dedykowanego tej grupie wiekowej oraz innych mechanizmów finansowania przedsięwzięć badawczych. Pani Minister przekonywała, że zmieniony system zatrudnienia (procedury konkursowe, kontrakty czasowe) sprzyjać ma karierom młodszych badaczy, otwierając przed najlepszymi możliwości szybszego pokonywania kolejnych etapów drogi naukowej. Obywatele Nauki ze swej strony zwrócili uwagę na konieczność promowania w systemie grantowym przede wszystkim naukowców dobrych, za mniej istotne uznając kryterium wiekowe. Zwrócili uwagę, że aktualna ustawa – mimo deklarowanej chęci wspierania młodej kadry i zwiększania jej znaczenia na uczelniach – uniemożliwia młodym realny wpływ na życie uczelni z racji głównie krótkoterminowych umów o pracę. Rozmowa dotyczyła także problemu mobilności młodych naukowców, a zwłaszcza kwestii powrotów badaczy pracujących zagranicą. Pani Minister mówiła o chęci powrotu deklarowanej przez polskich badaczy i grantowym ich wsparciu, a jednocześnie o utrudnieniach wynikających ze skostnienia struktur uniwersyteckich. Wspomniała również o planach utworzenia w Polsce sieci międzynarodowych instytutów badawczych, które mogłyby tworzyć miejsca pracy dla powracających. ON zauważyli, że wspomniane wsparcie grantowe jest nadal zbyt skromne w stosunku do liczby naukowców.

Minister podkreśliła także rolę Rady Młodych Naukowców jako ciała konsultacyjnego, mającego za zadanie reprezentować przedstawicieli tej grupy wiekowej. Nie przewiduje natomiast przywrócenia Rady Nauki. Pani Minister wyraziła także sceptycyzm co do efektywności działania różnych gremiów instytucjonalnych, pełniących funkcje konsultacyjne.

Poruszany był także temat finansowania nauki. Pani Minister stwierdziła, że notujemy stały wzrost nakładów na naukę, co w dzisiejszych warunkach gospodarczych uważa za ogromny sukces. Zgłosiła wszelako wątpliwości co do efektywności wydawania tych środków, jako przykład podając przypadek NCN i NCBiR, które nie były w stanie rozdysponować w poprzednim roku całości środków grantowych, pozostających w ich gestii. Podwyżki wynagrodzeń, planowane na 2013 r., powinny zostać zrealizowane w najbliższym czasie, jednak Pani Minister podkreślała, że podział środków zależeć będzie od władz uczelni. Poinformowała, że zwróciła się do rektorów z prośbą by podwyżki miały charakter motywacyjny i objęły wyłącznie pracowników ‘pierwszoetatowych’. Ze względu na trudną sytuację budżetową, nie należy się jednak na razie spodziewać dużego wzrostu nakładów na naukę. Podział środków w ramach dotacji statutowej ma być, według Pani Minister, coraz lepiej skorelowany z faktycznym poziomem naukowym jednostek, ponieważ oparty na twardych danych, gromadzonych przez MNiSW (OPI, POLON), a nie na uznaniowości. Minister wskazała właśnie uznaniowość, jako jedno z zagrożeń sprawnego funkcjonowania i finansowania nauki w Polsce.

Pani Minister podziękowała za opinie przygotowane przez ON, dotyczące założeń do projektów nowelizacji ustaw Prawo o szkolnictwie wyższym i o finansowaniu nauki oraz o dotacji algorytmicznej. Część z naszych uwag zostanie uwzględnionych w dalszych pracach. Pani Minister powiedziała, że ON zostali już wpisani na listę instytucji, do których MNiSW zwraca się z prośbą o konsultację w procesie przygotowywania aktów prawnych.

Rozmowa dotyczyła także zmian w NPRH. W sprawie tego programu ON prowadzili wcześniej korespondencję z MNiSW. Pani Minister powiedziała, że prace nad zmianami w tym programie prowadzi aktualnie Rada NPRH i nie może na razie określić, kiedy zostaną zakończone. Przychyliła się do postulatu ON zwiększenia przejrzystości procedur w tym programie, w tym doprecyzowania kryteriów konkursowych. Zapewniono nas, że gdy zakończone zostaną prace nad planowanymi zmianami w programie, ON otrzymają do konsultacji stosowny projekt.

Przedstawiciele ON i Pani Minister zgodzili się co do konieczności rygorystycznego przestrzegania standardów etycznych w pracy naukowej. Ze swej strony członkowie ON zauważyli, że zmiany mentalnościowe prowadzące do podnoszenia tych standardów są możliwe poprzez oddolne działania samego środowiska naukowego, które w naszej opinii jest zdolne do podjęcia takiego wysiłku. Zwracali także uwagę na konieczność przeciwdziałania konfliktom interesów, nierzetelności recenzenckiej i innym patologiom, co zdaniem przedstawicieli ON, będzie tym łatwiejsze, im bardziej przejrzyste staną się procedury. W związku z tym ON postulowali wprowadzenie możliwie szerokiej jawności i otwartości (np. publikacja on-line pełnych wersji prac doktorskich w uczelnianych repozytoriach). Pani Minister zadeklarowała wsparcie dla takich działań, wspominając m.in. o możliwości finansowania odpowiednich narzędzi informatycznych.

W trakcie spotkania ze strony ON padło szereg pytań, dotyczących spraw istotnych dla nauki, a często zgłaszanych w dyskusjach i w listach przez członków ruchu. Do najważniejszych spraw należały kwestie statusu jednostek, którym w procesie ewaluacji nadana zostanie kategoria C. Pani Minister przyznała, że konieczne jest, co zgłaszali ON,  uwzględnienie w ocenie i planowaniu restrukturyzacji takich jednostek ich społecznej roli w lokalnych środowiskach.

Obywatele Nauki zwracali uwagę na niedowartościowanie w procesie oceny dorobku pracownika akademickiego jego aktywności popularyzatorskiej i dydaktycznej. Podkreślali, że bez popularyzacji niemożliwe jest uzyskanie akceptacji społecznej dla wzrostu nakładów na naukę, jak również jest to ważne narzędzie budowania kapitału kulturowego społeczeństwa. ON wskazywali także na niepokojące zjawisko deprecjonowania znaczenia dydaktyki akademickiej w ścieżce zawodowej przez samych pracowników uczelni, zmuszonych do wykazywania się przede wszystkim dorobkiem naukowym, przekładalnym na punkty. Pytali o możliwości wprowadzenia zachęt systemowych, które przyczyniłyby się do  szerszego zaangażowania się naukowców w popularyzację i do poprawy poziomu dydaktyki.

Pani Minister mówiła, że działalniom popularyzatorskim służyć będą zmiany w systemie przyznawania DUNów. Jako zachętę dla pracowników widziała przede wszystkim podejmowane przez same uczelnie regulacje finansowe, wspierające najaktywniejszych popularyzatorów i najlepszych nauczycieli. Obiecała jednak przyjrzeć się innym możliwościom aktywizacji pracowników nauki w tych obszarach.

Kolejny problem wskazany w rozmowie przez ON, to dyskryminacja instytutów badawczych (PAN i resortowych), które prowadzą studia doktoranckie, będące integralną cześcią obowiązującego w Polsce procesu bolońskiego kształcenia wyższego, a jednocześnie nie mają statusu jednostek dydaktycznych. Uniemożliwia im to występowanie o środki na prowadzenie nauczania i stypendia dla słuchaczy.

Wiele pytań ze strony ON dotyczyło kwestii innowacyjności nauki w Polsce, kontaktów z otoczeniem gospodarczym, wdrożeń i niewydolności systemu patentowego. Do najważniejszych problemów należał udział resortu nauki w pracach nad podziałem środków w ramach programów operacyjnych w nowej perspektywie budżetowej UE. ON prosili Panią Minister o pomoc we włączeniu ON do grona społecznych konsultantów trwających już prac w MG oraz MRR.

ON wyrazili także obawę, że brak mechanizmu finansowania i środków na konserwacje istniejącej infrastruktury, utrzymywanie i naprawy kosztownej aparatury zakupionej z grantów może w krótkim czasie doprowadzić do poważnych problemów wiodące laboratoria. Głównym przedmiotem troski jest jednak kapitał ludzki, bez którego najlepsza aparatura nie przyniesie wyników naukowych. ON zaznaczyli, że w obecnym systemie zarządzania nauką brakuje finansowania kontynuacji badań oraz wspierania realizacji długoterminowych projektów. Taka polityka dyskontynuacji skutecznie utrudnia trwałe podnoszenie poziomu badań naukowych w Polsce.

ON poruszyli kwestię barier dla innowacyjnego rozwoju wynikających z Prawa o Zamówieniach Publicznych i prosili Minister o wsparcie w działaniach na rzecz zmiany szkodliwych dla nauki przepisów. Wyrazili również gotowość czynnego udziału w konsultacjach programów, mających na celu ułatwienie kontaktów między nauką i biznesem.

Rozmowa dotyczyła także możliwości instytucjonalnego wsparcia dla badaczy ubiegających się o granty europejskie. ON postulowali m.in. usprawnienie działania Krajowego Punktu Kontaktowego Programów Badawczych UE, tak, by zapewniał on skuteczną, praktyczną pomoc prawną i administracyjną dla badaczy aplikujących o granty. Zwracali uwagę na potrzebę organizacji lokalnych biur KPK, działających w ścisłym związku z potrzebami uczelni. Pani Minister stwierdziła, że MNiSW jest w pełni świadome roli, jaką powinny odgrywać instytucje wspierające naukę, takie jak KPK w przygotowywaniu wniosków grantawych, zapowiedziała podjęcie działań służących usprawnieniu mechanizmów ich działania.

Jako jeden z ostatnich, lecz istotnych tematów, poruszona została sprawa otwartych mandatów w nauce i lepszej widoczności polskiego dorobku narodowego w sieci. Przedstawiciele ON wspomnieli o działaniach podejmowanych przez ruch w celu promowania idei Green Open Access w nauce. Pani Minister ubolewała zwłaszcza nad słabym udziałem polskiej humanistyki w międzynarodowej wymianie wiedzy. ON zwrócili w tym miejscu uwagę na znaczenie finansowania przekładów prac naukowych z dziedzin humanistycznych i z nauk społecznych jako podstawowego sposobu ich wprowadzania do obiegu międzynarodowego.

Pani Minister zaproponowała ON współpracę przy tworzeniu kolejnych raportów o stanie nauki w Polsce. Przedstawiciele ON stwierdzili, że decyzje w takich kwestiach mogą być podjęte tylko po konsultacji z wszystkimi członkami ON.

 

Sprawozdanie przygotowała: Aneta Pieniądz

Contact Us

We're not around right now. But you can send us an email and we'll get back to you, asap.