Sprawozdanie z debaty ON „Open Access i cyfrowa humanistyka”, Kraków, 11.10.2013

Home / Aktualności / Sprawozdanie z debaty ON „Open Access i cyfrowa humanistyka”, Kraków, 11.10.2013

Sprawozdanie z debaty ON „Open Access i cyfrowa humanistyka”, Kraków, 11.10.2013

Debata zorganizowana została w ramach Ogólnopolskiego Kongresu Studentów i Doktorantów Historii Sztuki, odbywała się w salach konferencyjnych Wawelu. Naszym celem było przedstawienie podstawowych zagadnień związanych z otwartością a nauce, rozwianie mitów, jakie wokół tego problemu narosły, a wreszcie – pokazanie już istniejących lub przygotowywanych właśnie konkretnych rozwiązań OA w nauce, a w szczególności w humanistyce.

Debatę otworzył dr Paweł Szczęsny, który pokazał, w jaki sposób w dyskusji o OA zarówno zwolennicy, jak i przeciwnicy posługują się często medialnie nośnymi, lecz niekoniecznie merytorycznie poprawnymi argumentami. W konsekwencji, dyskusja wokół wdrażania zasady OA zaczyna w istocie toczyć się obok głównego tematu i nie prowadzi do wypracowania możliwych do zaakceptowania dla obu stron sporu rozwiązań. (prezentacja do wystąpienia dr. Szczęsnego: http://www.slideshare.net/freesci/mity-open-access

W dalszej części spotkania głos zabrała Anna Książczak, redaktorka Repozytorium BUW. Przedstawiała zasady funkcjonowania repozytorium, którego główną funkcjonalnością jest – na obecnym etapie – gromadzenie doktoratów bronionych na UW. Prelegentka zwracała uwagę na problemy prawne, związane z niedookreśleniem statusu pracy doktorskiej przed i po obronie, a także zwracała uwagę na korzyści płynące z otwartego udostępniania tych prac (korzyści zarówno dla autora, jak i uczelni). Wypowiedź p.Książczak wywołała dyskusję, w której zwrócono uwagę na problem plagiatowania prac doktorskich i wpływu ich udostepniania w internecie na wzrost ryzyka ich splagiatowania. Prelegentka zwracała uwagę, że mamy do czynienia ze zjawiskiem odwrotnym – znacznie łatwiej jest splagiatować pracę pozostającą w wersji drukowanej i dostępną jedynie wąskiemu kręgowi odbiorców w bibliotece, aniżeli pracę , która pozostaje jawna i łatwo zidentyfikować pochodzenie ewentualnych zapożyczeń. Podnoszony był także problem praw autora do dzieła w przypadku doktoratów i możliwości ograniczania dostępu do nich. Tu odpowiedzi udzielił w końcowej części spotkania Konrad Gliściński, który omawiał podstawowe zagadnienia związane z przestrzeganiem przepisów prawa autorskiego w przypadku publikacji OA.

Dominik Purchała z IH UW omówił wykorzystanie wolnego oprogramowania w humanistyce, na przykładzie projektu digitalizacji starodruków z Biblioteki IH. Projekt ten od początku zakładał opracowanie programu do udostępniania zbiorów cyfrowych, którego wszystkie elementy, w tym kody źródłowe, będą udostępniane wszystkim zainteresowanym na zasadzie OA. Program ten został zaprojektowany w taki sposób, by można było go w możliwie elastyczny sposób dostosować do potrzeb digitalizacji materiałów źródłowych wykorzystywanych w różnych dziedzinach nauki, np. w historii sztuki (digitalizacja grafiki, malarstwa itp), archeologii itd.

Wystąpienie Marcina Zaroda poświęcone było nowoczesnym narzędziom przekazywania wiedzy, jakimi są otwarte kursy internetowe (Massive Open Online Courses – MOOC). Prelegent zwracał uwagę na konsekwencje symboliczne i praktyczne wprowadzenia nowych metod uczenia za pośrednictwem internetu na największych uczelniach amerykańskich. Podkreślał także, że przekonanie o tym, że MOOCsą tanią formą kształcenia wynika z nieporozumienia – o ile koszt kształcenia dla studenta rzeczywiście się zmniejsza, uczelnie muszą dysponować ogromnymi środkami, by uruchomić i utrzymać tego typu kursy. W związku z tym polskie uczelnie mają szansę partycypować w tej formie edukacji raczej poprzez umieszczanie własnych kursów, np. dotyczących zagadnień lokalnych, na już istniejących platformach, lub też poprzez tłumaczenie już istniejących kursów (jak czynią to np. Chińczycy), niż przez tworzenie własnych platform e-learningowych. Marcin Zaród zwracał też uwagę na słabości tej formy kształcenia, jak np. brak kontaktu twarzą twarz studenta z prowadzącym i innymi studentami, a więc niemożność zdobywania umiejętności miękkich, problem ćwiczeń laboratoryjnych, czy także np. ograniczanie zatrudnienia na uczelniach poprzez przerzucenie części dydaktyki na MOOC. Szerzej o problematyce poruszanej w prelekcji: http://obywatelenauki.pl/2013/10/marcin-zarod-o-narzedziach-cyfrowych-w-edukacji/

Konrad Gliściński, z WPiA UJ mówił o podstawowych zagadnieniach z zakresu prawa autorskiego, istotnych w przypadku publikacji OA oraz szeroko rozumianej problematyce ograniczeń w rozwoju OA wynikających z przepisów tego prawa. Zwracał uwagę na fakt nienadążania legislacji za rozwojem nowych form komunikacji i wielość kwestii niejasnych, w których istnieją rozbieżne interpretacje prawne. Wyjaśniał nieporozumienia dotyczące statusu publikacji na wolnych licencjach oraz uprawnień autorów wobec wydawców komercyjnych.

Na zakończenie Jan Piotr Cieślak z IHS UJ zaprezentował interesujący projekt wielodziedzinowej platformy e-learningowej, realizowany na UJ, umożliwiającej prowadzenie kursów o różnym poziomie zaawansowania, tematyce oraz dostępności. Projekt ten miałby w przyszłości umożliwić także wymianę oferty dydaktycznej między różnymi ośrodkami akademickimi, a także przyjmować kursy prowadzone przez nauczycieli niekoniecznie afiliowanych przy konkretnej jednostce.

Contact Us

We're not around right now. But you can send us an email and we'll get back to you, asap.