Sprawozdanie z debaty o edukacji nieformalnej

Home / Aktualności / Sprawozdanie z debaty o edukacji nieformalnej

Sprawozdanie z debaty o edukacji nieformalnej

15 listopada 2013r. w Instytut Biochemii i Biofizyki PAN w Warszawie odbyła się kolejna z otwartych debat Obywateli Nauki. Jej tematem była edukacja nieformalna – jej sens i znaczenie we współczesnym świecie oraz przykłady różnych form nieformalnego kształcenia, z jakimi mamy do czynienia w Polsce w ostatnich latach.

W spotkaniu udział wzięli: Anna Grąbczewska (Uniwersytet Dzieci), Agnieszka i Jerzy Potoccy, którzy zajmują się indywidualnym nauczaniem domowych swoich dzieci, Łucja Krzyżanowska (Uniwersytet Trzeciego Wieku i Towarzystwo Inicjatyw Twórczych ‘ę’) oraz dr Marcin Zaród z Instytutu Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego, przedstawiciel ON. Debatą i dyskusją kierowała dr Aneta Pieniądz (ON, Instytut Historyczny UW).

W oficjalnych dokumentach obowiązujących w Unii Europejskiej edukacja nieformalna to ‘uczenie się niezorganizowane instytucjonalnie, realizowane w sposób zamierzony lub niezamierzony’. Jak pokazała debata – taki sposób edukacji, mimo, jak się wydaje, słabego wsparcia ze strony rządowej i ministerialnej, jest zorganizowana w Polsce całkiem dobrze i z pasją i zaangażowaniem; często, niestety, znacznie większymi niż edukacja formalna.

Anna Grąbczewska mówiła o ciągłym i stałym rozwoju Uniwersytetów Dzieci jako ‘laboratoriów nowych rozwiązań i doświadczeń edukacyjnych’. Podkreślała naukę w nich kompetencji i traktowania ich jak centrum nauki, w których dzieci mogą uczyć się kreatywności, współpracy i aktywnego działania.

W Polsce funkcjonuje obecnie 100 UD, na zajęcia których uczęszcza blisko 6500 studentów (dzieci w wieku od 6 do 14 lat). Wykłady, warsztaty, prezentacje i prelekcje prowadzi 500 naukowców.

Uniwersytety Dzieci, wolontariusze w nich działający, otwarci są na współpracę z organizacjami pozarządowymi.

Anna Grąbczewska wspomniała także o tym, że – być może z powodu zbytniej innowacyjności formuły takich zajęć – fundacja prowadząca UD kilkakrotnie przegrała już walkę o dotacje unijne.

Małżeństwo państwa Potockich, które od trzech lat zajmuje się edukacją domową podkreślało, że w Polsce możliwa jest taka forma edukacji i że korzysta z niej coraz więcej rodziców i dzieci (obecnie ok. 2500-3000 uczniów kształci się indywidualnie), ale to wciąż nikły procent wszystkich objętych obowiązkiem szkolnym (zaledwie 0,04 %). Potoccy skupili się przede wszystkim na pozytywach indywidualnego nauczania – m.in. możliwości pracy blokowej, braku sformalizowanych ocen, możliwością współpracy z wybitnymi w danej dziedzinie specjalistami i wielką motywacją wewnętrzną dzieci do zdobywania wiedzy itp.

Zabrakło trochę odpowiedzi na krytyczne uwagi kierowane do Potockich (brak socjalizacji, izolowanie dzieci od realnych problemów otaczającego świata…). Na pewno jednak był to ważny głos i wart tego, aby tym zjawiskiem zająć się na oddzielnej debacie.

Łucja Krzyżanowska mówiła o dużej popularności Uniwersytetów Trzeciego Wieku (w Polsce istnieją od 1975 roku, obecnie jest ich blisko 400), jednak przede wszystkim o nich jako o fenomenie miejskim i skupiającym w znacznej mierze wykształcone kobiety w wieku 51-65 lat. Wspomniała o pierwszym w historii Kongresie UTW i o wsparciu organizacji pozarządowych. Uświadomiła, że to istotny element nieformalnej edukacji, dla wielu szkół wyższych także sposób na przetrwanie niżu demograficznego, a dla studentów chęć przedłużenia młodości.

Marcin Zaród mówił o otwieraniu zasobów edukacyjnych i obecnych w coraz szerszej skali (zwłaszcza jednak w Stanach Zjednoczonych i w wielkich krajach Azji) kursach internetowych i platformach oferujących otwarte kursy na poziomie uniwersyteckim (MOOC). Wymienił m.in. Udacity, Coursera, KHAN Academy czy chińskie OCW,

Potrzebna i istotna debata oraz inspirująca i uświadamiająca dyskusja pokazały, że edukacja nieformalna rozwija się w Polsce prężnie na wielu poziomach i nierzadko stanowi alternatywę dla tradycyjnego (czy też, może lepiej, najbardziej rozpowszechnionego) kształcenia w przedszkolach i szkołach. Co ważne, uczestnikami edukacji nieformalnej są nie tylko dzieci czy młodzież w wieku szkolnym, ale także dorośli, a w tej grupie często seniorzy, dla których taki sposób kształcenia stanowi niemałą część życia.

Debata otworzyła także pole do kolejnych spotkań i dalszej merytorycznej dyskusji nad rozwojem nieformalnego szkolnictwa. Obywatele Nauki planują w niedalekiej przyszłości zorganizowanie kolejnego spotkania związanego z poruszanymi w Warszawie tematami.

Contact Us

We're not around right now. But you can send us an email and we'll get back to you, asap.