ON w sprawie zmian w NPRH

Home / Aktualności / ON w sprawie zmian w NPRH

ON w sprawie zmian w NPRH

18 lutego, na stronach internetowych MNiSW opublikowany został poniższy komunikat:

18 lutego 2016 r. minister Aleksander Bobko, zgodnie z planem, spotkał się z Radą Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki, by omówić rozstrzygnięcia modułów „Rozwój” i „Umiędzynarodowienie” NPRH.

Minister poinformował o trwających pracach nad modyfikacją  programu i planowanym powołaniu nowego gremium do prowadzenia NPRH w nowym kształcie.

Jednocześnie minister Aleksander Bobko podziękował wszystkim członkom Rady za dotychczasową pracę i zaangażowanie w przygotowanie konkursów NPRH. Podkreślał też, że MNiSW doceniając rolę NPRH proponuje jego modyfikację, dostosowując nowe propozycje do warunków i oczekiwań szerokiego środowiska humanistów. Decyzje formalne w tym zakresie zostaną podjęte w najbliższym czasie.

W uzasadnieniu zmian Minister powołał się na „oczekiwania środowiska”. W związku z tym, że przedstawiciele ON w minionych latach wielokrotnie publicznie zgłaszali krytyczne uwagi na temat funkcjonowania NPRH, postanowiliśmy przedstawić nasze stanowisko w sprawie obecnych niejasności wokół tego programu.

Powołanie Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki od samego początku uznajemy za ważne i cenne działanie, które ma na celu stworzenie dodatkowego mechanizmu finansowania badań humanistycznych. Istnienie takiego mechanizmu jest w pełni uzasadnione, jeśli weźmiemy pod uwagę znaczenie humanistyki dla kultury polskiej oraz nietypowość części badań humanistycznych, których sposób oceny różni się od oceny projektów realizowanych w innych obszarach wiedzy. Za uzasadnione uznaliśmy również wydzielenie dodatkowego funduszu na badania humanistyczne, gdyż przedstawiciele nauk humanistycznych nie mogą korzystać z wielu źródeł finansowania nauki (np. NCBiR oraz funduszy strukturalnych UE).

Krytycznie ocenialiśmy jednak brak transparentnych procedur oraz polityki informacyjnej działań NPRH pod kierunkiem Rady w jej pierwszym składzie. Decyzje ówczesnej Rady, które ignorowały opinie recenzentów, które budziły wątpliwości w zakresie konfliktu interesów, a także brak uzasadnienia tychże decyzji bulwersowały środowisko. Zwracaliśmy uwagę, że słabość ówczesnego działania NPRH polegała zwłaszcza na braku ściśle określonych procedur, a decyzje Rady (niekiedy arbitralne) nie były wystarczająco dobrze wyjaśniane publicznie.

Wprowadzenie w 2015 roku przez Radę NPRH, pod przewodnictwem prof. Ryszarda Nycza, precyzyjnych i przejrzystych procedur uznaliśmy za krok we właściwym kierunku. Rada deklarowała przy tym gotowość wprowadzenia korekt do programów i dyskusji ze środowiskiem.

Decyzja Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego o rozwiązaniu Rady NPRH jest dla nas niezrozumiała, ponieważ uważamy, że nie można jeszcze ocenić efektów działania Rady powołanej zaledwie przed rokiem. Skoro nie jest to decyzja związana z oceną jakości działania Rady, uznajemy, że wynika z innych niż merytoryczne przesłanek.

Za bardzo niepokojącą uznajemy ingerencję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w listy laureatów modułu 2. i 3. ostatniej edycji konkursu NPRH, o czym w swym Oświadczeniu z dnia 11 lutego b.r. poinformował Przewodniczący Rady prof. Ryszard Nycz. Szanując prawo Ministra do ostatecznego decydowania o liście finansowanych przez Ministerstwo projektów, przypominamy, że badacze przystępowali do konkursu w przekonaniu, że Minister podejmie decyzję „na podstawie listy rankingowej” (Ogłoszenie o konkursie Rozwój, pkt. 22). Uważamy zatem, że znaczące zmiany wobec decyzji Rady i współpracujących z nią recenzentów oraz niezależnych ekspertów jest wyraźną deklaracją braku zaufania wobec środowiska naukowego jako takiego.

Jesteśmy zdania, że naukowe badania w zakresie humanistyki w Polsce wymagają zróżnicowanych mechanizmów finansowania. Zróżnicowanie to nie powinno prowadzić do powielania i dublowania konkursów. Sądzimy, że część projektów realizowanych w ramach NPRH mogłaby być prowadzona w ramach działalności NCN, gdyż to ta instytucja – stworzona w celu finansowania badań – wypracowała i udoskonala procedury naboru i oceny wniosków grantowych oraz dysponuje odpowiednimi do takiej działalności zasobami.

Istnieje wszelako ważny obszar badań naukowych z zakresu humanistyki, który nie mógłby zmieścić się w działalności NCN. Są to przede wszystkim długofalowe, wieloletnie działania badawcze o kluczowym znaczeniu dla polskiej kultury i pamięci, w rodzaju Polskiego Słownika Biograficznego czy Katalogu Zabytków Sztuki w Polsce, a także np. prace słownikowe i bibliograficzne. Działalność tego rodzaju wymaga specjalnych mechanizmów finansowych, które – z oczywistych względów – nie mogą opierać się na zasadzie konkursowej. Analogicznie, cenna działalność związana z finansowaniem przekładów oraz udostępniania prac polskich humanistów międzynarodowemu środowisku naukowemu również nie może zmieścić się w formule NCN.

W związku z powyższym postulowaliśmy i postulat ten podtrzymujemy:

  • stworzenie przez MNiSW mechanizmu stałego finansowania długoletnich, kluczowych dla kultury polskiej humanistycznych projektów badawczych, pod auspicjami działającej przy ministrze Rady NPRH;
  • stworzenia stałego mechanizmu finansowania przekładów i upowszechniania polskich prac z zakresu humanistyki;
  • stworzenie stałego budżetu przekazywanego corocznie Narodowemu Centrum Nauki na finansowanie humanistycznych projektów badawczych, w ramach nowych typów konkursów grantowych, które uzupełnią (a nie powielą) obecną ofertę NCN. Konkursy to powinny uwzględniać specyfikę badań związanych z językiem i kulturą polską;
  • stworzenie w NCN programu mikro-grantów humanistycznych, finansujących doraźną działalność badawczą (kwerendy, prace dokumentacyjne); ocena takich wniosków w większym stopniu opierałaby się na merytorycznej jakości projektu, a nie wcześniejszym dorobku wnioskodawcy. (Nie podzielamy opinii, że należy tu w sposób szczególny uprzywilejować badaczy młodego pokolenia).

Warszawa, 22 lutego 2016 r.

Łukasz Niesiołowski-Spanò

Aneta Pieniądz

Lech Trzcionkowski

Contact Us

We're not around right now. But you can send us an email and we'll get back to you, asap.