Opinia ON na temat projektu Rozporządzenia MNiSW ws. warunków prowadzenia studiów

Home / Aktualności / Opinia ON na temat projektu Rozporządzenia MNiSW ws. warunków prowadzenia studiów

Opinia ON na temat projektu Rozporządzenia MNiSW ws. warunków prowadzenia studiów

Na początku sierpnia MNiSW przekazało do konsultacji projekt Rozporządzenia ws. warunków prowadzenia studiów. 20 sierpnia Obywatele Nauki przesłali swoją opinię do ww. rozporządzenia.

 opinia ON (PDF) 19.08.2016


 

Opinia o projekcie rozporządzenia MNiSW w sprawie warunków prowadzenia studiów z 1 sierpnia 2016 r.

Projekt rozporządzenia MNiSW w sprawie warunków prowadzenia studiów określa m.in. warunki, jakie musi spełniać program kształcenia. Należy docenić fakt, że projekt rozporządzenia doprecyzowuje wymagania stawiane opisom zakładanych efektów kształcenia oraz programom studiów.

Obywatele Nauki wyrażali już niejednokrotnie opinię, że akty prawne tworzące jednorodne, nazbyt szczegółowe zasady prawne dotyczące wydziałów i uczelni reprezentujących zarówno wysoki, jak i niski poziom w znacznym stopniu krzywdzą te pierwsze. Rozumiemy intencje prawodawcy, dążącego do regulacji przepisów jako formy ograniczania patologii w szkolnictwie wyższym i narzędzia do podnoszenia poziomu kształcenia. Zwracamy jednak uwagę, że te same przepisy tworzą szkodliwy gorset krępujący wolność, kreatywność i innowacje dydaktyczne na wydziałach reprezentujących najwyższy poziom. Apelujemy zatem ponownie o jak najszybsze podjęcie prac zmierzających do zmiany prawa, która umożliwiłaby znaczne poluzowanie sztywnych zasad funkcjonowania wydziałów i uczelni, dając większą wolność w tworzeniu programów studiów i ich realizacji jednostkom reprezentującym najwyższy poziom naukowy (kategorie A i A+ parametryzacji).

W przedłożonym projekcie niepokój budzą szczególnie następujące zapisy:

1. W § 4. ust. 1 pkt. 3) projektodawca wymaga określenia „efektów kształcenia oraz treści programowych, form i metod kształcenia, zapewniających osiągnięcie tych efektów, a także liczby punktów ECTS” przypisanych do „modułów zajęć – zajęć lub grup zajęć”. O ile za uzasadnione – także z punktu widzenia studenta – uznać należy żądanie sformułowania efektów kształcenia i wskazania form i metod kształcenia, to brak uzasadnienia dla wymogu wymieniania treści, o których mowa będzie podczas zajęć. Te same efekty kształcenia przypisane do modułu zajęć – szczególnie na zajęciach skoncentrowanych na kształceniu umiejętności (np. badawczych) – wykładowcy prowadzący zajęcia w poszczególnych grupach osiągnąć mogą realizując nieco inne treści programowe. Jest to możliwe (a nawet pożądane) przede wszystkim na kierunkach humanistycznych, ale realne także i na innych. Sformułowane przez projektodawcę wymaganie określenia treści programowych ogranicza inwencję dydaktyczną wykładowcy, niepotrzebnie prowadzi do nadmiernego ujednolicenia oferty edukacyjnej i usztywnia proces dydaktyczny. Na marginesie warto też zwrócić uwagę na niezrozumiałą rezygnację z terminu „przedmiot”. Autorzy projektu rozporządzenia piszą wyłącznie o „modułach” i „zajęciach”, podczas gdy w praktyce uniwersyteckiej dość często moduły są grupami przedmiotów realizowanych na zajęciach różnego typu.

2. W § 4. ust. 2. Projektodawca zniósł całkowicie nałożony na jednostkę prowadzącą studia obowiązek umożliwienia studentowi wyboru modułów zajęć w wymiarze min. 30% liczby punktów ECTS koniecznej do uzyskania kwalifikacji odpowiadających poziomowi kształcenia. W uzasadnieniu nie wskazano argumentów przemawiających za tym odstąpieniem. Ograniczono się jedynie do enigmatycznego stwierdzenia, że regulację tę „zastąpiono bardziej elastycznym unormowaniem, przewidującym możliwość wprowadzenia przez podstawową jednostkę organizacyjną uczelni w programie studiów mechanizmów dostosowanych do charakteru kształcenia”. W praktyce oznacza to, że wraz z wejściem w życie projektowanego rozporządzenia jednostki będą mogły, ale nie będą już musiały, oferować studentom wybór. To rozwiązanie pozbawia studentów szansy na kreowanie własnej ścieżki edukacyjnej, dostosowywania jej do własnych zainteresowań badawczych i aspiracji zawodowych. Sprowadza studentów do roli odbiorców sztywnej oferty edukacyjnej, stworzonej wyłącznie podług możliwości jednostki, bez uwzględnienia oczekiwań środowiska studenckiego. To znaczący krok wstecz w upodmiotawianiu studentów, niezrozumiały w czasach niżu demograficznego i silnej konkurencji ze strony uczelni zagranicznych. Trudno znaleźć inne uzasadnienie dla tej krzywdzącej studentów zmiany jak tylko dążenie do oszczędności finansowych w kosztochłonnym procesie kształcenia na wysokim poziomie.

3. W § 12. ust. 1. projekt różnicuje minimum kadrowe dla studiów pierwszego stopnia o profilu ogólnoakademickim (3 + 6) i praktycznym (1 + 5). Rozwiązanie to tworzy ramy, w których – zgodnie z brzmieniem § 14 – jeden samodzielny pracownik naukowy i pięciu doktorów mogą stanowić zespół (minimum kadrowe) kształcący łącznie do 360 studentów, co oznacza, że tylu studentów przypadałoby na jednego samodzielnego pracownika nauki. Rozwiązania takie z pewnością ułatwi tworzenie i prowadzenie studiów uczelniom i wydziałom małym, o niewielkim potencjalne kadrowym, lecz jednocześnie nie przyczyni się do podnoszenia poziomu kształcenia. Mając świadomość ułomności systemu opartego na minimum kadrowym, jako kryterium umożliwiającym jednostkom prowadzenie kierunków studiów, postulujemy podniesienie liczby pracowników naukowych wliczanych do minimum kadrowego na poszczególnych stopniach, ale i profilach kształcenia. Zwiększenie liczby pracowników wliczanych do minimum kadrowego i jednoczesne podniesienie wymaganej liczby godzin ich aktywności dydaktycznych (np. do 60 h), przyczyni się do podnoszenia poziomu kształcenia na polskich uczelniach. Zwiększenie liczby pracowników zaliczanych do minimum kadrowego wpłynęłoby również na polityki zatrudnienia prowadzone przez uczelnie, wymuszając niejako zatrudnianie młodych pracowników, którzy obecnie z wielkim trudem znajdują dla siebie miejsce w polskim systemie szkolnictwa wyższego. Biorąc powyższe pod uwagę, postulujemy wprowadzenie zapisu:

§ 12. 1. Minimum kadrowe na określonym kierunku studiów:
1) w przypadku studiów pierwszego stopnia:
a) o profilu ogólnoakademickim – stanowi co najmniej czterech samodzielnych nauczycieli akademickich oraz co najmniej siedmiu nauczycieli akademickich posiadających stopień naukowy doktora,
b) o profilu praktycznym – stanowi co najmniej trzech samodzielnych nauczycieli akademickich oraz co najmniej sześciu nauczycieli akademickich posiadających stopień naukowy doktora;
2) w przypadku studiów drugiego stopnia – stanowi co najmniej sześciu samodzielnych nauczycieli akademickich oraz co najmniej ośmiu nauczycieli akademickich posiadających stopień naukowy doktora.

4. § 13. ust. 1. określa katalog kierunków studiów, których prowadzenie możliwe jest w trybie jednolitych studiów magisterskich. Obywatele Nauki wyrażali już opinię, że katalog ten nie powinien być zamknięty i wyrażony w rozporządzeniu ministra. Prawo, lecz nie obowiązek, prowadzenia studiów w formie jednolitych studiów magisterskich powinno być przyznawane jednostkom naukowym nie w związku z ich specyfiką, lecz poziomem naukowym. Postulujemy, by było to związane z posiadaniem kategorii A i A+. Sądzimy, że jednolite studia magisterskie, pozwalające na umieszczenie w programie studiów większej liczby punktów ECTS niż sumy punktów na studiach dwustopniowych, są narzędziem umożliwiającym podnoszenie poziomu kształcenia. Dla dobra polskich studentów prawo takie powinno przysługiwać wszystkim wyróżniającym się wydziałom, bez względu na ich specjalności. System taki tworzyłby dodatkową motywację dla wydziałów w staraniach o uzyskanie wyższej kategorii naukowej, umożliwiającej prowadzenie jednolitych studiów magisterskich, które z racji wyższych wymagań stałyby się studiami bardziej elitarnymi.

W świetle powyższego należy stwierdzić, że jakkolwiek uporządkowanie kwestii zawartości programu kształcenia jest cenne, to wprowadzenie w życie rozwiązań proponowanych w projekcie rozporządzenia nie przyniesie oczekiwanych skutków, a wręcz negatywnie wpłynie na jakość kształcenia na polskich uczelniach.


 

Contact Us

We're not around right now. But you can send us an email and we'll get back to you, asap.